گروه بازرگانی ومهندسی صنعت پویا

روغن موتور|فروش انواع روغن موتورداخلی وخارجی

 

 

صفحه اصلی ارتباط باما درمورد ما کلیتیک روانکارها محصولات موضوعات آموزشی

 

فروش انواع روغن وگریس های تخصصی

    قیمت روغن های هوائی روغن های دریائی قیمت قیمت روغن ماشین آلات سنگین قیمت روغن های صنعتی

 

روغن موتور

 

کار روغن موتور چیست؟
 
وظایف اصلی روغن موتور عبارت است: روان سازی قسمت‌های متحرک موتور، به حداقل رساندن اصطکاک و فرسایش، کمک به کاهش حرارت و جذب ذرات معلق و رسوبات لجنی حاصل از احتراق. از آنجا که روغن موتور باید این چند کار را به طور همزمان انجام دهد، فرمولاسیون شیمیایی پیچیده‌ای را می‌طلبد اما برای آگاهی از عملکرد روغن موتور چگونگی رده‌بندی آن و انتخاب نوع صحیح روغن موتور برای خودرویتان، نیازی نیست شیمیدان یا مهندس شیمی باشید بلکه کافی است با انواع مختلف روغن موتور، رده‌بندی و علائم و اختصارات آن آشنا شوید .
 
۲ . انواع روغن‌ها
در حال حاضر روغن‌های موتور به سه نوع کلی تقسیم می‌شوند :
الف : مینرال (ارگانیک )
ب: سنتتیک
چ: نیمه سنتتیک (Premium)
الف ـ مینرال: روغنی است که برپایه نفت خام ساخته می‌شود و سال‌هاست در خودروها به کار می‌رود و همه ما با آن آشنایی داریم .
ب ـ سنتتیک: روغنی است که از ترکیبات شیمیایی یا پولیمراسیون هیدروکربن‌ها (Olefins) تولید می‌شود نه از تصفیه نفت خام. این نوع روغن اولین بار در موتورهای جت به کار گرفته شد و به دلیل مزایایی که نسبت به نوع مینرال داراست، در سالیان اخیر مصرف آن در خودروها نیز فزونی یافته است. روغن‌های سنتتیک انواع مختلف با مواد تشکیل دهنده متفاوت دارند که این موضوع آنها را از لحاظ کیفیت و نوع مصرف نیز با یکدیگر متمایز می‌کند. از بین صدها نوع روغن سنتتیک با فرمولاسیون‌های مختلف که هر یک محاسن و معایبی دارند، نوعی که برپایه Poly alpha olefins یا به اختصار (PAO) ساخته می‌شود و مقادیر کمی هم Ester دارد، دارای کارایی و مقبولیت بیشتری است .
بیشتر روغن‌های سنتتیک از مزایای زیر برخوردارند :
۱ . کاهش مصرف روغن به دلیل عمر بیشتر آن ۲. غیرخورنده و غیرسمی بودن ۳. تبخیر شوندگی پایین ۴. دمای سوختن بال ۵. مقاومت در برابر اکسیداسیون بالا ۶. دارا بودن شاخص ویسکوزیته بالا به صورت طبیعی (عکس‌العمل سریع در مقابل تغییرات دما) ۷. کاهش مصرف سوخت تا ۴/۲ درصد ۸. نقطه روان شدن پایین ۹. قابلیت استفاده از روغن‌های با گستره ویسکوزیته زیاد بدون نگرانی از شکست پلیمرها (در ادامه توضیح داده خواهد شد.) عیب این نوع روغن‌ها نیز قیمت بالای آنها و عدم تطابق کامل با موتورهای دارای تکنولوژی قدیمی است .
ج ـ نیمه سنتتیک: مخلوطی است از روغن سنتتیک و مینرال (ارگانیک). این نوع روغن کیفیت روغن‌های سنتتیک را ندارد اما در شرایط سخت نظیر دماهای بالا و یا بار زیاد عملکرد بهتری نسبت به نوع مینرال از خود نشان می‌دهد و بیشتر در وانت‌ها و SUVها مصرف می‌شود و قیمت آن نیز کمی بیشتر از مینرال‌هاست. برای آگاهی از این که کدام روغن برای خودروی شما مناسب است، بهترین منبع و مأخذ دفترچه راهنمای خودرو یا برچسب‌های داخل محفظه موتور (در صورتی که نوع روغن مشخص نشده، معنای آن استفاده از همان نوع قدیمی مینرال است). استفاده از روغن مینرال یا نیمه سنتتیک برای موتوری که تنها استفاده از روغن سنتتیک در آن توصیه شده، می‌تواند برای موتور خطرآفرین باشد اما در مقابل استفاده از روغن‌های سنتتیک یا نیمه سنتتیک برای موتورهایی که برای استفاده از نوع مینرال طراحی شده‌اند (موتورهای قدیمی) با تمهیدات خاصی، از نظر تولیدکنندگان روغن‌های سنتتیک بلامانع است، اما بسیاری از متخصصان به دلایل زیر این کار را نیز اشتباه و مضر می‌دانند: ۱. هر یک از انواع مختلف روغن‌های سنتتیک با توجه به فرمول شیمیایی، قابلیت تطابق با برخی انواع لاستیک‌ها و الاستومرها را ندارد و در نتیجه اگر از روغن سنتتیکی با فرمول خاصی برای موتورهای با واشرها و درزبندهایی که با آن فرمول روغن سازگار نباشد، استفاده شود باعث نشتی روغن و مسائلی از این قبیل خواهد شد (روغن‌های مینرال سبب تورم واشرها و جلوگیری از نشتی آنها می‌شوند اما روغن‌های سنتتیک در مورد برخی انواع واشرها فاقد این خاصیت هستند و حتی بعضی از آنها باعث خورده شدن برخی از انواع واشرها می‌شوند. حتی استفاده از روغن سنتتیک با مواد تشکیل دهنده‌ای متفاوت با مندرجات دفترچه راهنمای خودرو، برای خودروهایی که با این نوع روغن کار می‌کنند نیز می‌تواند خطرساز باشد، چه رسد به استفاده از این نوع روغن‌ها در موتورهایی که برپایه استفاده از روغن مینرال طراحی شده‌اند. به عنوان مثال روغن سنتتیک برپایه Poly glycol با پلی استرها، پلی کربنیک‌ها، ABS ، پلی ونیل کلرین‌ها Poly phenylene Oxide (همگی پلاستیک هستند) و Buna S ، بوتیل، Neoprene و لاستیک طبیعی (همگی الاستومر هستند) سازگاری خوبی ندارد و یا روغن سنتتیک برپایه PAO نیز که بیشتر روغن‌های سنتتیک موجود در بازار بر این پایه هستند، سازگاری ضعیفی دارد. مزیت برخی از انواع روغن‌های سنتتیک و قابلیت تطابق آنها با انواع الاستومرها و لاستیک‌ها، همچنین حلالیت هر کدام در افزودنی‌ها و لجن موتور به همراه خواص و عدد VI (در ادامه بررسی خواهد شد) هر کدام را در نمودار می‌بینید. ۲. روغن‌های سنتتیک در مقایسه با روغن‌های مینرال با لایه نازکتری روی قطعات موتور می‌نشیند (به همین دلیل فاصله قطعات ثابت و متحرک موتورهایی که با روغن سنتتیک کار می‌کنند، کمتر است) لذا استفاده از این نوع روغن برای موتورهایی که براساس تکنولوژی قدیمی مینرال طراحی شده‌اند باعث نشتی پیستون خواهد شد. البته این مورد از طرف سازندگان روغن‌های سنتتیک با دلایل قابل قبولی رد می‌شود اما در عمل این مشکل در خودروهای قدیمی دیده شده است. اگر سال‌هاست از روغن مینرال استفاده می‌کنید و خودرویتان دارای تکنولوژی قدیمی است، از این نوع روغن‌ها استفاده نکنید اما در صورتی که خودرویی با تکنولوژی نسبتاً جدید دارید و از بی‌خطر بودن تعویض روغن از مینرال به سنتتیک یا نیمه سنتتیک مطمئن هستید، از نوعی که برپایه PAO ساخته شده است استفاده کنید و این موضوع را نیز از یاد نبرید که با تعویض روغن از مینرال به سنتتیک، رسوبات پخته شده روغن‌های مینرال از روی قطعات موتور کنده و در موتور غوطه‌ور می‌شوند و پس از مدتی موتور از کار می‌افتد. به همین علت قبل از این تعویض باید موتور را یا به طور کامل رسوب زدایی و یا از روغن‌های فلاشینگ (Flush Oil) استفاده کنید (این نوع روغن فقط مخصوص تمیزکردن موتور است)؛ به این ترتیب که روغن مینرال را بدون تعویض فیلتر تخلیه و روغن فلاشینگ را جایگزین کنید و اجازه دهید موتور ۲۰ دقیقه در جا کار کند، پس از آن می‌توانید روغن فلاشینگ را تخلیه، فیلتر را تعویض و روغن سنتتیک یا نیمه سنتتیک را جایگزین کنید .

چند نکته http://www.gerdavari.com/111.gif
ـ روغن‌های نیمه سنتتیک ـ همان گونه که ذکر شد ـ مخلوطی از روغن مینرال و سنتتیک هستند و می‌توانند همان مشکلات روغن سنتتیک را برای موتورهای ساخته شده براساس روغن‌های مینرال پدید آورند. ـ در خودروهایی که استفاده از روغن سنتتیک در آنها توصیه شده، حتما از همان نوع استفاده کنید و در صورتی که بنا به قرارداد شرکت تولیدکننده با شرکت نفتی خاصی، تنها نام روغن مربوطه در دفترچه راهنما ذکر و از توضیح بیشتر در مورد آن خودداری شده و روی ظرف هم اسمی از نوع مواد تشکیل دهنده برده نشده است، تنها از همان نوع روغن استفاده کنید. ـ در صورتی که به تعویض نوع روغن از مینرال به سنتتیک در خودرویتان اصرار دارید، نوعی از روغن‌های سنتتیک رایج در بازار یعنی PAO را انتخاب کنید زیرا بیش از دیگر انواع روغن‌های سنتتیک به نوع مینرال شبیه است. ۳. ویسکوزیته روغن‌ها ویسکوزیته یا گرانروی یکی از مختصات فیزیکی سیالات است که به مقاومت آنها در برابر جریان یافتن بستگی دارد. به طور مثال آب دارای ویسکوزیته پایین و عسل دارای ویسکوزیته بالاست. ویسکوزیته مایعات تابعی از دماست، به این معنا که با افزایش دما ویسکوزیته کم و با کاهش دما ویسکوزیته افزایش می‌یابد. ویسکوزیته در مورد روغن، به طور عامیانه، با نام وزن نیز شناخته می‌شود . روغن‌ها با ویسکوزیته‌های مختلف برای شرایط آب و هوایی گوناگون تولید می‌شوند . استفاده از روغن با ویسکوزیته بالا در زمستان، روانکاری موتور را تا زمان گرم شدن به تأخیر می‌اندازد و در این مدت روغن به تمامی قسمت‌های موتور نخواهد رسید، همچنین استفاده از روغن با ویسکوزیته پایین در تابستان باعث سایش قطعات موتور می‌شود. پس انتخاب ویسکوزیته مناسب برای روغن موتور یک خودرو، کاملا تابع شرایط آب و هوایی است. البته به تازگی روغن‌های چهارفصل (Multi Grade) یا همان چند ویسکوزیته، نیاز به تغییر روغن، به نسبت تغییر فصل یا شرایط آب و هوایی را تا حدودی برطرف کرده‌اند اما استفاده از تنها یک نوع روغن چهارفصل از نوع مینرال برای تمامی فصول نیز با توجه به دلایلی که در ادامه توضیح داده خواهد شد، پیشنهاد نمی‌شود .http://www.gerdavari.com/111.gif

انجمن مهندسین خودرو (SAE) برای راحتی کار، میزان ویسکوزیته روغن‌ها را با اعدادی طبقه‌بندی کرده است. این طبقه‌بندی برای روغن موتور بین ۰ تا ۶۰ است . روغن‌های تابستانی که در دماهای بالا از غلظت کافی برخوردارند، اعداد ویسکوزیته‌ای در حد ۳۰ تا ۶۰ دارند (هرچه هوا گرمتر باشد باید از روغن با عدد ویسکوزیته بالاتر استفاده شود) و روغن موتور‌های زمستانی که در دماهای پایین به راحتی جریان می‌یابند، اعداد ویسکوزیته‌ای مابین ۰ تا ۲۵ دارند (هرچه هوا سردتر باشد باید از روغن با عدد ویسکوزیته پایین‌تر استفاده شود). برای تشخیص راحت‌تر، بعد از عدد ویسکوزیته روغن‌های زمستانی حرف W درجه می‌شود که مخفف Winter است، همچنین به دلیل آن که این طبقه‌بندی توسط Society of Automotive Engineers ابداع شده است، همیشه قبل از درج عدد ویسکوزیته مخفف نام این انجمن (SAE) نیز نوشته می‌شود. روغن‌هایی که تنها دارای یک ویسکوزیته‌اند، تک ویسکوزیته نام دارند اما روغن‌هایی که در سال‌های اخیر با کمک علم شیمی و با افزودن پلیمر به روغن پایه تولید می‌شوند، توانایی داشتن ویسکوزیته‌های مختلف در دماهای مختلف را دارند. این موضوع باعث می‌شود روغن در تمامی شرایط آب و هوایی از غلظت لازم برخوردار باشد که این نکته علاوه بر افزایش عمر موتور، تا حدی باعث کاهش مصرف سوخت نیز خواهد شد. از این رو روغن‌های تک ویسکوزیته کم کم از رده خارج می‌شوند و تنها کاربرد این نوع روغن‌ها در خودروهای سواری، برای موتور خودروهای Race است که Heater یا گرم کن روغن دارند. کد SAE در روغن‌های چهار فصل دو جزئی است: عدد اول همراه حرف W مربوط به پایین‌ترین ویسکوزیته و عدد دوم بالاترین ویسکوزیته روغن است. همان طور که گفته شد، روغن‌های چند ویسکوزیته به واسطه افزودن پلیمر به روغن ساخته می‌شوند. این پلیمرها به روغن اجازه می‌دهند در دماهای مختلف ویسکوزیته‌های مختلفی داشته باشد. در هوای سرد پلیمرها در خود جمع و باعث جریان یافتن راحت‌تر روغن می‌شوند و در گرما شروع به باز شدن به صورت زنجیره‌های بلند می‌کنند و روغن غلیظ می‌شود اما این افزایش و کاهش ویسکوزیته تنها تا حد مشخص شده برای همان روغن است، مثلا یک روغن ۱۰W- ۳۰ روغنی است با ویسکوزیته ۱۰ که در زمان گرم شدن ویسکوزیته آن بیش از ۳۰ نخواهد شد یعنی اگر این روغن در دمای ۱۰۰ درجه به ویسکوزیته ۳۰ برسد، در دماهای بالاتر نیز ویسکوزیته‌ای بیش از ۳۰ نخواهد یافت که این موضوع به دلیل مقدار پلیمر افزوده شده برای دستیابی به عدد حداکثر ۳۰ برای روغن ۱۰W- ۳۰ است .

آنچه باید در استفاده از این نوع روغن‌ها به خصوص در مناطق سردسیر مد نظر قرار گیرد، انتخاب روغن با کمترین فاصله ویسکوزیته است به این معنا که در زمستان با توجه به کمترین دمای منطقه سکونت خود و در تابستان با توجه به بالاترین دما، روغن مطلوب را انتخاب کنید و از روغن‌هایی که از دماهای بسیار بالا تا دماهای بسیار پایین را پوشش می‌دهند، استفاده نکنید زیرا پلیمرهای موجود در این نوع روغن‌ها بسیار زیاد است و این پلیمرها پس از مدتی شکسته و با رسوبات موجود در روغن ترکیب می‌شوند و می‌توانند باعث چسبیدن رینگ و یا مشکلاتی از این قبیل شوند (ضرر استفاده از این روغن‌ها در موتورهای دیزلی بیشتر است). روغن‌های ۵W- ۳۰ , ۵W- ۵۰ و ۱۰W- ۴۰ با گستره ۲۵ تا ۴۵تایی از این گونه‌اند . (روغن‌های سنتتیک و نیمه سنتتیک از این قاعده مستثنی هستند). شاید بگویید روغن ۲۰W- ۵۰ هم روغنی است با گستره ۳۰تایی، مشابه ۱۰W- ۴۰، اما چنین نیست زیرا ۲۰W- ۵۰ از پایه سنگین‌تر ۲۰ شروع می‌شود و برای ویسکوز شدن رسیدن به عدد ۵۰ به پلیمر بسیار کمتری نیاز دارد تا روغن ۱۰W- ۴۰ که دارای پایه ۱۰ است و باید توانایی رسیدن به عدد ۴۰ را داشته باشد. از این رو روغن‌های ۱۰W- ۴۰ مینرال از سوی کمتر خودروسازی توصیه می‌شود و حتی برخی کارخانه‌ها استفاده از آن را مساوی با خارج شدن خودرو از گارانتی می‌دانند

پس تا آنجا که ممکن است در مورد روغن‌های مینرال سعی کنید به نسبت شرایط آب و هوایی محل سکونت خود، فاصله کمتری را بین دو عدد SAE انتخاب کنید و این را بدانید که هر چه ویسکوزیته زمستانی عدد کمتری باشد، برای ویسکوزیته شدن و رسیدن به اعداد ویسکوزیته بالاتر به پلیمر بیشتری نیاز دارد و پلیمر زیاد نیز برای موتور خودروی شما مضر است. با توجه به شرایط آب و هوایی بیشتر نقاط ایران، در بین روغن‌های موجود در کشور (از نظر ویسکوزیته) روغن‌های ۲۰W- ۵۰ برای دماهای بین ۱۰- تا ۴۰ + و ۲۵W- ۵۰ برای دماهای بین ۵- تا ۴۰+ دارای عملکرد مناسبی هستند. (روغن‌های ۲۵W- ۵۰ و ۲۰W- ۵۰ در گرمای تابستان شرایط یکسانی دارند و فقط در شرایط سرد، بین ۱۰ - و حدود ۲۰W- ۵۰ بهتر جریان می‌یابد اما ۲۵W- ۵۰ پلیمر کمتری دارد). البته بنا به دلایل بالا روغن ۲۰W- ۴۰ برای زمستان انتخاب مناسب‌تری است اما متأسفانه این نوع روغن در کشورمان کمتر یافت می‌شود. همچنین اگر در نقاط سردسیر کشور، مانند آذربایجان یا چهار محال و بختیاری زندگی می‌کنید (دماهای زیر ۱۰- درجه سانتی گراد ) و ناچار به استفاده از روغن‌های با پایه زمستانی ۱۰ یا ۵ هستید، حتما سعی کنید از روغن‌های چند ویسکوزیته‌ای استفاده کنید که عدد سومشان بیشتر از ۳۰ نباشد. ۴. کدهای API با پیشرفت روزافزون تکنولوژی ساخت موتورها، روغن‌های موتور نیز همگام با آنها دستخوش تغییر در سطح کیفیت و نوع مواد افزودنی شده‌اند. انستیتو مواد نفتی امریکا (API) برای طبقه‌بندی و جداسازی روغن‌ها برحسب کیفیت و فناوری ساخت آنها، به کدبندی خاصی اقدام کرده است. این کدها دو حرفی‌اند. حرف اول نشان دهنده این است که روغن مربوطه برای استفاده در خودروهای دیزلی است یا بنزینی. اگر کد با حرف C شروع شود (مخفف Commercial) روغن برای استفاده در خودروهای دیزلی و اگر با حرف S شروع شود (مخفف Service) برای استفاده در خودروهای بنزینی طراحی شده است. اما حرف دوم که نشان دهند کیفیت و فناوری ساخت روغن است، برحسب الفبای انگلیسی از حرف A شروع شده و تاکنون در مورد خودروهای بنزینی تا حرف M (سال ۲۰۰۵) و در مورد خودروهای دیزلی تا حرف I ارتقا یافته است. درباره خودروهای دیزلی بعد از حروف مذکور در مواردی اعداد ۲یا ۴ نیز دیده می‌شود که نشان می‌دهد روغن برای موتورهای ۲ زمانه ساخته شده یا ۴ زمانه. همیشه نوع ارتقا یافته روغن (با کد بالاتر)، خواص انواع قبلی را نیز داراست یعنی می‌توان از آن در خودروهایی که انواع قدیمی‌تر روغن در دفترچه راهنمایشان پیشنهاد شده است نیز استفاده کرد اما استفاده از روغن قدیمی‌تر (با کد پایین‌تر ) برای موتوری که روغنی با کد جدیدتر برای آن توصیه شده، بسیار مضر است. برخی روغن‌ها قابلیت تأمین نیازهای هر دو نوع موتور دیزلی و بنزینی را دارند و کد این نوع روغن‌ها نیز به صورت ۲ تایی نوشته می‌شود که همیشه کد اول مربوط به خودروهای دیزلی و کد دوم مربوط به خودروهای بنزینی است مانند CD/SHAPI. لازم به ذکر است، علاوه بر API انواع دیگری از استانداردهای روغن از جمله ILSAC و CCMC نیز وجود دارند که به دلیل رواج کمترشان، از پرداختن به آنها خودداری می‌کنیم. ۵. سمبل API به دلیل استاندارد بودن اعداد API در جهان، تمامی تولیدکنندگان روغن برای معرفی فناوری ساخت روغن‌هایشان از این کدها استفاده می‌کنند اما اگر روغن موتور شرکتی از سوی خود API تأیید شده باشد، سمبل API روی آن درج می‌شود. این سمبل معرف مطالب زیر است: نیمه بالایی بیانگر API است. قسمت وسط نشان دهنده ویسکوزیته روغن است. قسمت پایینی نشان می‌دهد که آیا روغن مصرفی باعث کاهش مصرف سوخت می‌شود یا نه. در صورتی که عبارت Energy Conserving در این قسمت نوشته شده باشد، به این معناست که این روغن با کاهش اصطکاک در موتور میزان مصرف سوخت را تا ۵/۱ درصد کاهش می‌دهد، همچنین اگر روغنی بتواند مصرف سوخت را تا ۷/۲ درصد کاهش دهد، آن را Energy Conseving ۲ می‌نامند. ۶ . زمان تعویض روغن روغن‌های جدید با کمک تکنولوژی‌های پیشرفته و افزودنی‌های مختلف کارکردهای بلندمدتی دارند اما همیشه تنها میزان کارکرد نوشته شده (برحسب کیلومتر یا زمان) روی ظرف روغن ملاک زمان تعویض نیست بلکه با افزایش هر یک از موارد ذیل، باید زمان تعویض روغن را تسریع بخشید: ۱. کارکرد در شرایط سخت مانند دورهای بالای موتور یا بار زیا ۲. میزان در جا کارکردن خودرو (در ترافیک‌های سنگین) ۳. تعداد استارت‌ها در هوای سرد ۴. تنظیم نبودن موتور افزودنی‌ها


●Zinc (
روی )
روی به عنوان افزودنی برای جلوگیری از سایش فلز با فلز به روغن اضافه می‌شود. در شرایط طبیعی که روغن کار خود را به خوبی انجام دهد، چنین اتفاقی به ندرت روی می‌دهد اما در صورت بروز آن، روی با فلز واکنش می‌دهد و از خراشیده شدن فلز جلوگیری می‌کند ۱۱ درصد روی (از ۱۰۰ درصد مواد افزودنی) برای مصارف عادی کافی است. در موتورهایی که در دورهای بالا کار می‌کنند یا دارای توربوشارژر هستند، به روی بیشتری نیاز است ولی روی بیشتر به معنای محافظت بیشتر نیست بلکه محافظت از نظر زمانی طولانی‌تر است و در صورتی که میزان تماس فلز با فلز بسیار زیاد باشد، میزان بالای روی می‌تواند باعث ایجاد رسوب شود .

●Detergent
یا همان شوینده باعث می‌شود رسوبات اسیدی که از مخلوط سوخت و آب تولید می‌شوند، جذب روغن شوند و از رسوب دادن و چسبیدن آنها روی قطعات جلوگیری می‌کند. البته در مورد خودروهایی که مدت‌ها با روغن‌های بدون شوینده قدیمی (یا با شوینده‌های ضعیف قدیمی) کار کرده‌اند، استفاده از روغن‌های دارای شوینده‌های قوی و جدید باعث می‌شود رسوبات چسبیده به قطعات موتور کنده شود و خرابی در موتور به بار آید از این رو به رغم توصیه API و تولیدکنندگان روغن مبنی بر امکان استفاده از روغن‌های با کد API بالا در خودروهای قدیمی، سعی کنید از روغنی که دارای کد API بسیار بالاتر از نوع پیشنهاد شده برای خودرویتان است، استفاده نکنید. علاوه بر Detergent و Zinc که امروزه رکن اصلی افزودنی‌های روغن محسوب می‌شوند، مواد دیگری نیز برای جلوگیری از ایجاد کف، اکسیداسیون، خوردگی، زنگ زدگی و غیره به روغن افزوده می‌شود .

.
اطلاعاتی تخصصی درباره روغن‌ها ▪Viscosity Index: VI یا شاخص ویسکوزیته، میزان حساسیت ویسکوزیته روغن در مقابل تغییرات دماست و هرچه عدد بالاتری داشته باشد، روغن عملکرد بهتری خواهد داشت . ▪Flash Point: به دمایی که در آن روغن بخار می‌شود. گفته می‌شود و برحسب درجه سانتی گراد با پسوند F روی برخی قوطی‌های روغن دیده می‌شود. ۴۰۰F حداقل قابل قبول Flash Point و F بیشتر معرف روغن بهتر است . ▪Sulfated Ash: خاکستر سولفاته، مقدار ماده جامدی است که هنگام سوخته شدن روغن برجای می‌ماند. مقدار زیاد این ماده باعث برجای ماندن رسوبات روی قطعات موتور می‌شود و کمبود آن هم به افزایش عمر سوپاپ‌ها می‌انجامد .

چند نکته رعایت نکات زیر باعث افزایش عمر موتور و عملکرد بهتر آن خواهد شد :
۱ . با هر بار تعویض روغن، فیلتر را نیز حتما تعویض کنید (بدون توجه به میزان کارکرد آن). ۲. از ترکیب چند روغن با یکدیگر بپرهیزید. ۳. پس از استارت زدن اجازه دهید موتور حداقل ۱۵ ثانیه در جا کار کند و سپس تا مدتی با دور پایین برانید. ۴. هیچ گاه از افزودنی‌ها استفاده نکنید زیرا ممکن است با افزودنی‌های موجود در روغن سازگار نباشد، این را نیز بدانید که مواد لازم در خود روغن موجود است. ۵. از روغنی که بیش از سه سال از تاریخ تولید آن گذشته است، استفاده نکنید. ۶ . سیاه نشدن روغن، نشانه مرغوبیت آن نیست بلکه به این معناست که روغن قابلیت جذب ذرات اسیدی و ناخالصی‌ها را نداشته است. ۷. در صورتی که سال‌هاست از روغن مینرال استفاده می‌کنید، آن را با نوع سنتتیک یا نیمه سنتتیک عوض نکنید (حتی با استفاده از روغن Flush).

منبع :
ماهنامه اندیشه گستر سایپا

نقش روغن موتور

روانکاری و کاهش اصطکاک، اصلیترین و مهم‌ترین وظیفه روغن است که باعث بهبود راندمان موتور می‌شود. تشکیل فیلم روغن با ضخامت مناسب، موجب کاهش سائیدگی قطعات مختلف تا حد ممکن می‌گردد .
روغن موتور هم چنین منتقل کننده حرارت است و به سیستم خنک کننده در خارج ساختن بخشی از حرارت ایجاد شده در اثر کار موتور کمک می‌کند .
جلوگیری از زنگ زدگی و خوردگی، حفاظت از سطوح قطعات فلزی درمقابل زنگ زدن و خورده شدن به علت فعل و انفعالات شیمیایی، پاک کنندگی و معلق سازی ذرات حاصل از سایش قطعات و ترکیبات ناشی از احتراق سوخت و تجزیه روغن و پاک کردن سطوحِ در تماس، کمک به عمل آب بندی کردن با قرار گرفتن در فضای بین رینگ، پیستون و سیلندر که موجب افزایش کارآیی موتور خواهد شد و کاهش اثرات منفی ضربه‌های قطعات متحرک در حین کار، از وظایفی است که روغن موتور انجام می‌دهد .
علاوه بر این، استفاده از روغن با ویسکوزیته کم و در حد مناسب، فاصله بین استارت و رسیدن موتور به درجه حرارت عادی را کاهش می‌دهد که این امر در پایین آوردن میزان مصرف سوخت تاثیر به سزایی دارد .
استفاده از روغن مناسب و مواد افزودنی متناسب تشکیل دهنده یک روغن مرغوب است. مواد افزودنی که به روغن موتور اضافه می‌شوند عبارتند از: ماده بالا برنده شاخص گرانروی، پاک کننده‌ها و معلق کننده‌ها، ترکیبات ضد اکسیداسیون، بازدارنده‌های خوردگی و زنگ زدگی، مواد پایین آورنده اصطکاک و مواد ضد سایش، ترکیبات پایین آورنده نقطه ریزش و ضد کف .
ویسکوزیته یا گرانروی مقاومت سیال در مقابل جاری شدن است که اصطلاح غلط آن یعنی غلظت رایج‌تر می‌باشد. این خاصیت، با اهمیت‌ترین و مهم‌ترین مشخصه هر روغن است که آزمایش‌ها، معمولاً در دماهای ۴۰ و ۱۰۰ درجه سانتی گراد اندازه گیری می‌شود .
شاخص گرانروی (VI) ، معیار سنجش تغییرات گرانروی با تغییرات دما می‌باشد که هر چه رقم آن بزرگ‌تر باشد تغییر گرانروی روغن نسبت به دما کمتر خواهد بود .


Group

Sulfur, Wt%

 

Saturates

V.I.

I

>0.03

and/or

<90

80-119

II

≤0.03

and

≥90

80-119

III

≤0.03

and

≥90

≥120

IV

All Polyalphaolefins (PAOs)

V

All Stock Not Included in Groups I-IV
(Pale Oils and Non-PAO Synthetics)

نقطه ریزش، پایین‌ترین دمایی است که در آن، روغن کما کان توانایی جاری شدن دارد و خاصیت سیال بودن خود را حفظ می‌کند. هم چنین نقطه اشتعال، حداقل درجه حرارتی است که بخار‌های روغن با هوا، در اثر تماس شعله آتش، اشتعال لحظه‌ای بوجود می‌آورد .
علاوه بر مشخصات ذکر شده، دانسیته یا چگالی، نقطه احتراق، نقطه ابری شدن و عدد TBN نیز از جمله خصوصیات روغن موتور محسوب می‌شود که بعضاً توسط برخی تولید کنندگان ذکر می‌شود .
انتخاب روغن موتور

برای انتخاب یک روغن موتورخوب، عوامل و پارامترهای گوناگونی باید مدنظر قرار گیرد .
یک روغن موتور مرغوب دارای گرانروی مناسب و ضریب اصطکاک بسیار پایین بوده و توانایی روانکاری بخش‌های مختلف موتور را داراست .
هم چنین دوده و ترکیبات حاصل از تجزیه روغن و نیز سایش و به طور کلی رسوبات بین قطعات باید توسط روغن پاک شود. ضمناً روغن علاوه بر سازگاری با ترکیبات پلیمری موجود باید دارای اثرات بازدارندگی خوبی در مقابل زنگ زدگی، خوردگی، اکسیداسیون و سایش باشد .
طبیعی است همه موارد یاد شده از طریق آزمایش‌های گوناگون و پیچیده، مشخص می‌شود و آن چیزی که برای مصرف کننده نهایی اهمیت دارد، بایستی به صورت ملموس بیان شود؛ به گونه‌ای که در عین جامعیت، با زبان بسیار ساده به انتخاب روغن موتور توسط مصرف کننده، عینیت پیدا کند .
به این منظور سازندگان روغن موتور، دو پارام‌تر اساسی را با اصطلاحات نام و نام خانوادگی مطرح ساخته و تاکید می‌کنند که این دو لازم و ملزوم یک دیگرند و هر انتخا بی، باید با لحا ظ داشتن این عوا مل انجام گیرد .
این دو اصطلاح گرانروی و سطح کارآیی می‌باشند .
http://oilbank.ir/images/stories/23-good-engine-oil.png
اهمیت گرانروی در روغن موتور به قدری است که انجمن مهندسین خودرو (SAE) اساس طبقه بندی ویژه یی را بنا نهاده و یکی از دو معیار گزینش روغن موتور را گرید SAE می‌داند. از لحاظ گرانروی، روغن‌ها به دو بخش تقسیم می‌شوند، تک درجه‌ای (Monograde) و چند درجه‌ای یا چهار فصل (Multi grade).
روغن‌های تک درجه‌ای مانند 20، 30 یا 40 در موتورهای جدید منسوخ شده است و روغن‌های مالتی گرید، امروزه کاربردی غالب دارند .
روغن‌های چند درجه‌ای که با حرف W (نشانه زمستان) و دو عدد واقع در چپ و راست مشخص می‌شوند، مانند 15W40 ، 20W50 از لحاظ کاری مناسب تمام فصول هستند .
عدد سمت چپW ، معیاری از ویسکوزیته روغن در دمای پایین و عدد سمت راست، گرانروی در درجه حرارت بالا را نشان می‌دهند . http://oilbank.ir/images/stories/images.jpg
ثابت شده است که مهم‌ترین و با اهمیت‌ترین خاصیت روغن، حضور آن از لحظه استارت تا خاموش کردن موتور به صورت بی‌وقفه است که با تمامی قطعات متحرک و ثابت در تماس است .
برای نیل به این هدف، گرانروی پایین روغن در لحظه استارت، اهمیت بالایی دارد. به همین علت استفاده از روغن‌های چند درجه‌ای که در سرما، ویسکوزیته پایین دارند و با روانکاری به موقع قطعات، تا حد زیادی از سایش جلوگیری می‌کنند، توصیه اول تولیدکنندگان روغن است .

»» آشنایی با روغن موتور

motor oil.
نقش مواد افزودنی اصلی به موتور :
1)
مواد افزودنی بالا برنده شاخص گرانروی. به جریان روغن موتور کمک می کند .
2)
مواد ضد اکسیداسیون از اکسیداسیون روغن و درنهایت تشکیل لجن جلوگیری می نماید .
3)
مواد صابونی(پاک کنند) برای پاکیزه نگهداشتن موتور استفاده می شود، چون آلودگیهای مختلف را در حالت معلق نگه می دارد و مانع از نشستن آنها بر روی قطعات موتور میشود
4)
مواد ضد خوردگی
5)
مواد ضد زنگ
6)
مواد ضد کف کردن روغن
7)
مواد کاهش دهنده اصطکاک


استانداردهای API برای موتورهای بنزینی

دسته

وضعیت

سرویس

SL

جاری

برای همه موتورهای خودرو در حال حاضر مورد استفاده است . معرفی شده در 2001. روغن SL  برای ارائه عملکرد بهتر در دمای بالا طراحی شده و روغن کمتری مصرف می شود .

SJ

جاری

برای موتورهای سال های 2001 و قدیمی تر

SH

منسوخ

برای موتورهای سال های 1996 و قدیمی تر

SG

منسوخ

برای موتورهای سال های 1993 و قدیمی تر

SF

منسوخ

برای موتورهای سال های 1988 و قدیمی تر

SE

منسوخ

برای موتورهای سال های 1979 و قدیمی تر

SD

منسوخ

برای موتورهای 1971 و قدیمی تر

SC

منسوخ

برای موتورهای 1967 و قدیمی تر

SB

منسوخ

برای موتورهای بزرگتر است. فقط در زمانی که به طور خاص توسط سازنده توصیه شود .

SA

منسوخ

برای موتورهای قدیمی تر. فقط در زمانی که به طور خاص توسط سازنده توصیه شود .

طبقه بندی روغن موتور :
1) از نظر کیفیت
2)
از نظر غلظت
طبقه بندیهای گوناگونی دردنیا متداول است که اغلب تولید کنندگان بر اساس استاندارد یکی از موسسات API , USMSCCMC , محصولات خود را معرفی میکنند. و متداولترین آن طبقه بندی انجمن نفت آمریکاست .
الف) طبقه بندی انجمن نفت آمریکا (API:  American petroleum institute)
حرف اول، معرف نوع موتور محل مصرف ( حرف C برای خودروهای دیزلی و حرف S برای برای خودروهای بنزینی) و حرف دوم، نشان دهنده سطح کیفیت روغن خواهد بود. به این مفهوم که حرف A پایینترین سطح کارایی را نشان می دهد و با بالا رفتن حروف سطح کارایی نیز افزایش خواهد یافت. مانند SG , SJ , SLSM , ,… سطوح کارایی بالاتر، نشان از میزان افزودنیهای بیشتر در روغن بوده و در تست آزمایشگاهی و عملکردی، شرایط حادتری را تحمل می کنند. افزودنیهای مختلف، مقاومت روغن را برای شرایط سخت حراری و فشار زیاد موتور بهینه می کنند .
ب) طبقه بندی بر اساس ارتش آمریکا و انگلیس USMS ; United state military یا MIL-L ; Military lubricant و به معنای روغن روان کننده از نظر طبقه بندی نظامی است. (از بالا به پایین افزایش کیفیت )
MIL-L-2104A
MIL-L-2104B
MIL-L-2104C
MIL-L-2104D
و
MIL-L-212-60C
MIL-L-45199B
MIL-L-46115
MIL-L-46152A
MIL-L-46152B
و
ج) طبقه بندی سازندگان اتومبیل کشورهای بازار مشترک اروپا که مخفف آن به فرانسه (CCMC) نامیده می شود .
CCMC G1
CCMC G2
CCMC G3
و
البته طبقه بندیهای دیگری نیز وجود دارد که عمومیت ندارند؛ مانند طبقه بندی شرکت فلکس واگن (VW) یا شرکت مان (man).
سطح کیفیت روغن موتور پیشنهادی برای برخی خودروهای سبک :
1)
پیکان(1600-اردی ) SE
2)
پژو SG 405
3)
پژو SJ 206
4)
ماکسیما SJ
5)
نیسان پاترولSE
6)
رنو 5 (سپند )SE
7)
پی کی SF , SG
8 )
پرایدSF ,SG
9)
زانتیا SJ
10)
رنو 21 SG
11)
مزدا SE 1600
12)
تویوتا کارینا SC ,SD,SE
13)
فولکس(گلف – پاسات )SE
14)
اپل(کورسا-استرا )SG
15)
دوو(سیلو – ماتیز )SJ
16)
بنز (SG(1998 0 1985
17)
بنز(1998 به بعد ) SJ
*
نکته: برای تعویض روغن صرفا به دفترچه راهنمای اتومبیل خود مراجعه و به نکات اشاره شده توجه نمایید. روغنهای توصیه شده توسط شرکتهای سازنده خودرو دارای خواص لازم بوده و نباید افزودنیهای متفرقه موجود در بازار را به آن اضافه نمود. زیرا موجب اختلال در عملکرد و خواصی که در روغن وجود دارد می شوند .
موارد مهم در انتخاب  روغن موتور
1)
از روغن فله به هیچ وجه استفاده نکنیم
2)
گرانروی ان را مد نظر داشته باشیم (کتابچه اتومبیل )
3)
کیفیت مناسب خودرو انتخاب کنیم (کتابچه اتومبیل )
4)
نکته بسیار مهم: همیشه از یک نوع روغن موتور و یک شرکت معتبر استفاده شود چون فرمول شمیایی مواد افزودنی شرکتها متفاوت است و چون در تخلیه روغن کهنه از کاتر مقداری از آن داخل موتور باقی می ماند اگر نوع روغن تغییر کند تاثیر نامطلوبی بر روغن (از نظر انجام وظایف) خواهد داشت. ولی اگر بنا به هر دلیلی خواستیم مارک و نوع روغن را عوض کنیم :
پس از تخلیه روغن قبلی همراه با تعویض فیلتر روغن با استفاده از فشار باد از ناحیه درب قالپاق موجب می شویم تا آخرین ذرات روغن در مجاری نیز به سمت کاتر هدایت شود ؛ پس از بستن پیچ کارتر روغن جدید را داخل موتور می ریزیم و پس از مدتی (حداکثر 2-1 روز یا مسافتی کمتر از 100 کیلومتر) روغن را تخلیه کرده و فیلتر روغن را عوض می کنیم و مجددا موتور را از روغن جدید پر می کنیم و در تعویضً های عادی صرفا از همان روغن استفاده می کنیم .
در حالی که موتور گرم است پس از خاموش کردن موتور قبل از آنکه روغن فرصت ته نشین شدن داشته باشد پیچ تخلیه روغن را باز می کنیم تا روغن کهنه تخلیه شود.اجازه دهید اخرین قطرات روغن(بعد از چند ساعت) از کارتر چکه کند که در تعویض روغنیها این مدت به چند دقیقه تقلیل یافته که در این خصوص باید بدانیم آنچه در دقایق اول از کارتر خارج می شود روغن مستعمل همراه مقداری آب است ولی آنچه مهم است خروج قطعات تراشیده شده از قطعات و دیگر مواد زاید است که قطره قطره و پس از زمان یاد شده از کارتر بیرون می آید .
چرا  روغن موتور باید تعویض شود؟
شاید به دفعات شنیده و یا خوانده باشید که روغن موتور را در 10000 ، 5000 کیلومتر و یا بیشتر، باید تعویض نمود. دلیل ذکر این اعداد برای کارکرد روغن چیست و چرا برای روغنهای مختلف متفاوت است. روغن از زمان شروع بکار موتور در معرض اکسیده شدن و تجزیه حرارتی قرار گرفته و روغن پایه آن آلوده شده و از کیفیت آن کاسته می شود وهمچنین مواد افزودنی استاندارد آن نظیر مواد افزودنی پاک کننده نیز، مصرف می شوند. در این حالت خاصیت روانکاری، پاک کننده و جذب ذرات معلق و ناخالصیها، کاهش می یابد .
آیا سیاه شدن روغن موتورنشان‌دهنده زمان مناسب تعویض روغن است؟
این تصور که سیاه شدن روغن نشانه خراب شدن وعدم کیفیت آن می باشد، صحیح نمی باشد. و دقیقا برعکس، اگر در دستگاه یا موتور خودرو روغن پس از مدتی تغییر رنگ ندهند و اصطلاحا سیاه نشود، می باید در اسرع وقت آن را تعویض نمود زیرا، سیاه شدن شدن روغن به علت خاصیت پاک کنندگی دوده ناشی از احتراق و جذب ذرات معلق و ناخالصی روغن موتور می باشد. در غیر این صورت، ذرات ناخالصی و دوده بر روی قطعات متحرک موتور رسوب کرده و باعث جلوگیری از انتقال حرارت، ساییدگی زودرس قطعات، روغن سوزی، کاهش راندمان و توان موتور می شود .
عوامل موثر در مدت زمان کارکرد و تعویض روغن موتور :
1.
شرایط کاری موتور، مانند رانندگی با سرعت بالا، رانندگی با بار بیش از حد استاندارد در جاده هایی با شیب زیاد، در جا کارکردن زیا موتور در ترافیک های سنگین، رانندگی با سرعت بالا در هوای سرد قبل از گرم شدن روغن موتور، خاموش روشن نمودن موتور به دفعات زیاد در هوای سرد و رانندگی در جادههای خاکی و گرد و غبار به مدت طولانی
2.
کیفیت احتراق موتور (تنظیم به موقع موتور و رفع ایرادات برقی و سوخت رسانی )
3.
کیفیت روغن موتور و سوخت مصرفی
4.
کیفیت فیلترهای هوا و روغن و تعویض به موقع آنها
نوع و‌ کیفیت سوخت مصرفی چه تاثیری در تعویض روغن دارد؟
سربی که برای بهسوزی به بنزین اضافه می شد، پس از ورود به روغن موتور باعث اکسیده شدن سریعتر روغن و افت کیفیت روغن می گردید که خوشبختانه در حال حاضر حذف شده است. بنزین با اکتان پایین به دلیل ایجاد احتراق ناقص و اضافه نمودن دوده به روغن می شود که این موضوع نیز با کاهش خاصیت روانکاری روغن می شود. استفاده از بنزینهای سوپر متناسب با تکنولوژی موتور، این مشکل را تا حدودی بر طرف می کند .
آیا نوع روغن در مدت زمان تعویض آن،موثر می باشد؟
با پیشرفت تکنولوژی ساخت موتورها، شرایط کارکرد موتور از لحاظ افزایش دور، نسبت تراکم بالا، دمای احتراق بیشتر، فشار زیادتر به یاتاقانهای ثابت و متحرک بیشتر شده است. لذا در این راستا سازندگان روغن موتور را براین داشته است تا روغنهایی متناسب با تکنولوژی موتورها یا زمان تعویض بیشتر تولید نمایند. امروزه با توجه به استانداردهای زیست محیطی، تبخیر و کاهش سطح روغن موتور محدود شده است و سرریز روغن به منظور تامین کسری روغن موتور کاهش یافته است .
از آنجا که در بازار انواع روغنها با درجات و کیفیتهای مختلف موجود میباشد، پیشنهاد میشود با رجوع به دستورالعمل کارخانه سازنده خودرو، نسبت به استفاده از روغن توصیه شده و تعویض به موقع آن با توجه به نکات بیان شده، اقدام نمایید .
انتخاب روغن مناسب، تضمین کننده عمر طولانی و راندمان بالای موتور :
برای انتخاب یک روغن موتور خوب، عوامل و پارامترهای مختلفی باید مدنظر قرار گیرد. یک روغن موتور مرغوب، دارای گرانروی مناسب و ضریب اصطکاک بسیار پایین بوده و توانایی روانکاری بخشهای مختلف و قطعات متحرک موتور را ً داراست. ضمنا روغن موتور علاوه بر سازگاری با ترکیبات پلیمری موجود؛ باید دارای اثرات بازدارندگی خوبی در مقابل زنگ زدگی، خوردگی، اکسیداسیون و سایش باشد .
پایه گرانروی روغن: ویسکوزیته یا  گرانروی، مقاوت سیال در مقابل جاری شدن است. از لحاظ گرانروی، روغن به دو بخش تقسیم میشود .
الف: روغنهای تک درجهای MonoGrade (روغنی است که توانایی کار کردن در دمای بالا یا پایین را دارد ).
ب: روغنهای چند درجهای یا چهار فصل Multi Grade(این روغنها که به چهار فصل معروف میباشند، توانایی کارکرد در دمای بالا و پایین را توامان دارا هستند و به عنوان مثال به این صورت نمایش داده میشوند که 20w نشاندهنده ویسکوزیته روغن در دمای پایین میباشد و 50 ویسکوزیته در دمای بالا است. به عبارت دیگر روغن 20w50 میتواند برای دمای 100c- تا بالاتر از 40c مورد استفاده قرار گیرد و برای خودروهایی که بین شهرستانهای سردسیر و گرمسیر تردد می کنند، مناسب است )
امروزه استفاده از روغنهای تک درجهای مانند 30 یا 40، در موتورها توصیه نمیشود و روغنهای چند درجههای (چهار فصل)،  کاربرد بیشتری دارند. اطلاعات ضروری روغن موتور بر اساس اصطلاحات ذیل قابل درک میباشد از اینرو جهت آشنایی بهتر، باید با این مشخصات آشنایی داشته باشیم :
گرانروی یا Viscosity:
مقاومت یک سیال در برابر جاری شدن را گویند. شاخص گرانروی یا Viscosity Indexکه به طور مختصر به صورت VI بیان میشود و نشان دهنده تغییرات گرانروی نسبت به دماست و به صورت بیان میشود شاخص گرانروی بدون بعد است و بالابودن شاخص گرانروی یک مزیت برای روغن به حساب میآید زیرا هرچه شاخص گرانروی یک روغن بالاتر باشد تغییرات ویسکوزیته آن نسبت به دما کمتر خواهد بود. برای این منظور از مواد بهبود دهنده شاخص گرانروی یا -Viscosity index improver که بهطور خلاصه به صورت VIIبیان میشود استفاده می گردد .
نقطه اشتعال Flash Point:
کمترین درجه حرارتی که در آن دما روغن به حدی بخار شود که مخلوط آن با هوا در اثر آتش زدن یک لحظه آتش بگیرد و خاموش شود نشان دهنده نقطه اشتعال روغن است. هرچه نقطه اشتعال روغن بالاتر باشد بهتر است .
نقطه احتراق :
کمترین درجه حرارتی که در آن روغن به حدی بخار شود که مخلوط آن با هوا در اثر آتش زدن آتش گرفته و احتراق ادامه پیدا کند نشان دهنده نقطه احتراق روغن است. هرچه نقطه احتراق روغن بالاتر باشد بهتر است .
نقطه ریزش یا pour point:
کمترین دمایی که در آن دما روغن میتواند جاری باشد نشان دهنده نقطه ریزش روغن میباشد که به صورت PP بیان میگردد. هرچه نقطه ریزش روغن پایینتر باشد بهتر است. برای این منظور از مواد پایین آورنده نقطه ریزش یا -Pour point depressant استفاده می شود (PPD)
نقطه ابری شدن یا Cloudy point:
دمایی که در آن دما روغن به دلیل تشکیل میکروکریستالها کدر میشود. علت تشکیل میکرو کریستالها پارافین یا واکسی است که در روغن پایه وجود دارد. به عبارت دیگر نقطه ابری شدن معیاری از کیفیت روغن پایه میباشد. از طرف دیگر واکسها یا پارافین موجود در روغن پایه باعث بالارفتن نقطه ریزش pour point میشود .
نقطه آنیلین :
کمترین دمایی که در آن دما مخلوطی از حجمهای مساوی روغن و وانیلین محلول شفاف تولید کنید .
چگالی یا دانسیته Density:
جرم یک سانتیمتر مکعب از روغن را دانسیته یا چگالی روغن گویند.حدود معیارهای پذیرش یک  روغن موتور مرغوب برای مشخصات اعلام شده بالابر اساس استانداردهای ملی و بین المللی مشخص میشود .

 طبقه بندی روغنها
الف: طبقه بندی بر اساس ویسکوزیته (گرانروی )
ب: طبقه بندی بر اساس کیفیت
طبقه بندی بر اساس ویسکوزیته بطور عموم مصرف کننده را در انتخاب صحیح روغن از لحاظ گرانروی مناسب راهنمایی می کند .
تذکر: ویسکوزیته زیاد یا کم دلیل خوب یا بد بودن روغن نیست .
عدد ویسکوزیته: چندین نوع روغن معمولی وجود دارد. این روغن ها به دو دسته تابستانی و زمستانی تقسیم می شوند .
روغنهای زمستانی عبارتند از :
SAE15W, SAE10W, SAE5W, SAE0W, SAE20W, SAE25W کلمه SAE اختصار انجمن مهندسین خودرو است که این طبقه بندی را ابداع کرده است و حرف W نیز اول کلمه Winter به معنی زمستان می باشد عدد وسط نیز میزان ویسکوزیته را نشان می دهد .
روغنهای تابستانی عبارتند از :
SAE40 ,SAE30 ,SAE20, SAE50
هرچه عدد SAE بزرگتر باشد غلظت روغن بیشتر است .
قابل ذکر است در حال حاضر در شرایط متفاوت جغرافیایی کارکرد موتور، از روغن تک گرید استفاده نمی شود .
روغن های چهار فصل (مولتی گرید ) :
به روغن موتور موادی اضافه می کنند تا ویسکوزیته آن در گرما و سرما تقریبا ثابت بماند به این نوع روغن موتورها مولتی گرید اطلاق می شود مانند روغن SAW5W30 یعنی در سرما ویسکوزیته آن معادل روغن SAE5W , و در گرما ویسکوزیته معادل SAE30 می باشد . خودروسازان استفاده از روغن های مولتی گرید را در بیشتر شرایط توصیه می کنند .
شایان ذکر است رنگ روغن مبین کیفیت آن نیست و زود سیاه شدن آن در موتور نیز بیانگر پایین بودن کیفیت آن نمی باشد. ضمن اینکه روغن خوب (مناسب) نیاز به مکمل ندارد لذا در صورت انتخاب صحیح روغن بهتر است از مکمل روغن استفاده نشود .
در طبقه بندی بر اساس کیفیت که موسسه نفت امریکا (API) آن را ابداع کرده است، نشان می دهد هر روغن برای چه موتوری مناسب است. روغنهای معرفی شده برای موتورهای بنزینی دارای درجات SA, SB, SC, SD, SE, SF, SG, SH, SJ وSL و در موتورهای دیزل دارای درجات CA, CB, CC, CD, CE, CF, CG, CH می باشد ( در موتورهای پراید وریو بهتر است از درجه کیفیت SG و در موتور زانتیا از درجه SJ استفاده نمود و درجات دیگر توصیه نمی شود .
در جدول زیر کیفیت روغن بر اساس (API) مشخص شده است .
درجه: نوع روغن: خودروهای :
SA روغن معدنی ساده بدون عامل پاک کننده مصرف آن توصیه نمی شود
SB
روغن اصلاح شده بدون عامل پاک کننده مصرف آن توصیه نمی شود
SC
شرایط تضمین خودروسازان را براورده می سازد 1967 و قبل از آن
SD
شرایط تضمین خودروسازان را براورده می سازد 1970 و قبل از آن
SE
شرایط تضمین خودروسازان را براورده می سازد 1979 و قبل از آن
SF
شرایط تضمین خودروسازان را براورده می سازد 1988 و قبل از آن
SG
شرایط تضمین خودروسازان را براورده می سازد 1989 تا 1993
SH
شرایط تضمین خودروسازان را براورده می سازد 1994 تا 1996
SJ
شرایط تضمین خودروسازان را براورده می سازد 1997 تا 2001
SL
شرایط تضمین خودروسازان را براورده می سازد 2002 به بعد
در حال حاضر روی گالن های روغن موتور هر دو درجه طبقه بندی ثبت می شود تا مشتریان هم از ویسکوزیته و هم از سطح کیفی روغن آگاه شوند. بعنوان مثال روغن موتور SAE10W40 با سطح کیفی SJ.
تذکر مهم :
-
همیشه باید از روغنی در موتور استفاده کرد که کارخانه سازنده خودرو آن را توصیه کرده است و بهتر است همواره در سرویسهای تعویض روغن، ضمن تعویض فیلتر روغن از یک نوع مارک روغن استفاده شود .
-
روغن نباید در محفظه باز و در معرض نور خورشید قرار گیرد .
منبع :

کته ۲:در سيستم‌ طبقه‌بندي گرانروي SAE روغن‌هاي مناسب براي استفاده در درجه‌حرارت‌هاي پايين با حرف W (Winter ) مشخص مي‌شوند. روغن‌هايي که در درجه خود داراي حرف W نيستند براي هواي معتدل و گرم و براي کار موتور در درجه‌حرارت نرمال مناسبند.
- روغن های تک درجه ای   Mono grade  مانند روغن های SAE 40 , SAE 50 , SAE 30  
 


حداکثر دما

حداقل دما

عددهای گرانروی

۲۷

۷ -

SAE 20

  ۳۸

۰  

SAE 30

  ۵۰

۵  

SAE 40

 

 

SAE 50

  ۲۷

۱

SAE 20W

  ۳۸

  ۱۸ -

SAE 15W

۵۰  

۲۹

SAE 10W

  ۰

۳۰

SAE 5W

در هواي سرد بايد از روغنی با درجه گرانروي پايين استفاده کرد. در صورت استفاده از چنين روغني، موتور به راحتي روشن مي‌شود و روغن سريع به تمام قطعات موتور رسيده و عمل روغنکاري بدرستی صورت مي‌گيرد. اما در هواي گرم روغن با گرانروی کم بسيار رقيق شده و نمي‌تواند لايه مناسب براي روغنکاري را ايجاد کند. براي دماهاي بالا نيز بايد از روغني با درجه گرانروي بالا استفاده کرد تا روغن در دماهای بالا بيش از حد رقيق نشود. از طرفی وقتي دما کمي پايين مي‌آيد موتور سرد ‌شده و اگر گرانروی روغن بالا باشد، روغن قابليت پمپ شدن خود را از دست می‌دهد. بنابراين روغن با سرعت مناسب به همه قطعات نمي‌رسد. همينطور هنگام روشن شدن نيز مشکل ايجاد می‌کند. براي اينکه چنين مشکلي به وجود نيايد روغن‌هاي چنددرجه‌اي ساخته شده‌اند.
- روغن های چند درجه ای    Multi grade  مانند روغن های SAE 20W50 , SAE 10W40
 روغن‌هاي چند درجه‌اي از مخلوط کردن يک روغن با گرانروي کم با پليمرهاي بهبوددهنده شاخص گرانروي به‌دست مي‌آيند. مثلاً وقتي اين پليمرها به اندازه‌اي که براي رسيدن به گرانروي SAE 40 لازم است، به روغني با گرانروي SAE 15W اضافه شود، روغن به‌دست آمده در درجه‌حرارت‌هاي پايين مانند روغن SAE 15W عمل مي‌کند ضمن اينکه در دماهاي بالا خواص روغن SAE 40 را نيز دارد. اين روغن SAE 15W-40 است که در گستره‌ي دمايي نسبتاً زيادي کاربرد خواهد داشت. در واقع گرانروي اين روغن‌ها متناسب با دما تنظيم مي‌شود.
 


حداکثر

حداقل

عددهای گرانروی

۲۱

۴۰ -

SAE 0W30

۱۶

۳۵ -

SAE 5W20

۲۷

۳۵ -

SAE 5W30

۳۲

۲۹ -

SAE 10W30

۳۸

۲۴ -

SAE 10W40

۴۳

۱۵ -

SAE 15W40

۴۹

۱۰ -

SAE 15W50

۵۵

۰

SAE 20W50

استفاده از روغن‌هاي چنددرجه نسبت به روغن‌هاي تک درجه مزيت‌هايي دارد که بعضي از آنها عبارتند از :
  • راحت‌تر روشن شدن موتور که در نتيجه‌ی آن كاهش سايش موتور، افزايش عمر استارت و باتري را خواهيم داشت
  • کاهش مصرف سوخت (در بعضي موارد ممکن است تا 3% روي مصرف سوخت تأثير بگذارد .)
  • استفاده از يک روغن در تمام طول سال و راندمان عالي در درجه‌حرارت‌هاي بالا
  • کاهش ميزان روغن‌سوزي استفاده از مواد پليمري بعنوان ماده افزودني به روغن‌موتور در موتورهاي ديزلي تأثير بسزايي در کاهش روغن‌سوزي دارد. بعضي از اين پليمرها در درجه‌حرارت‌هاي بالا مي‌سوزند و لايه‌هايي از کربن در شيار رينگ روغن ايجاد مي‌کنند که به آب‌بندي آن کمک مي‌کند .